Analist Leka en EU-onderhandelaar Dhuka roepen op tot dialoog in Tirana

Politiek analist Martin Leka zei woensdagavond bij de zender ABC News dat alleen dialoog tussen de partijen de aanhoudende studentenprotesten in Tirana kan ontmantelen. Spanning en geweld moeten zorgvuldig beheerst worden, zei hij erbij. Hij noemde oppositieleider Sali Berisha ongeschikt om over geweld te spreken. Berisha zou het protest naar zich toe trekken en, na 36 jaar in de politiek, zelf geweld verdedigen. Berisha is voorman van de Democratische Partij (PD), de grootste oppositiepartij van Albanië. De protesten houden Tirana al dagenlang in hun greep. Op de boulevards in het centrum van de hoofdstad kwam het herhaaldelijk tot confrontaties tussen betogers en politie. Leka deed zijn oproep in die context, als stem van buiten de politiek die vooral naar de toon van het debat kijkt.

Leka’s oproep kwam niet alleen. Diezelfde dagen klonken ook vanuit de EU-integratie, een internationale waarnemersmissie en de Europese diplomatie soortgelijke boodschappen richting Tirana. Hoofdonderhandelaarster Majlinda Dhuka leidt namens de Albanese regering de toetredingsgesprekken met de Europese Unie. Dhuka riep dezelfde avond op om bruggen van dialoog te bouwen richting de Europese familie, na dagen van protest en spanning in Tirana. Volgens Dhuka blijft de EU de bestemming van Albanië, na dertig jaar streven naar integratie. Europeaan-zijn vraagt volgens haar moed om de stem te verheffen, wijsheid om de wet te respecteren en de kracht om verschillen niet tot verdeeldheid te laten uitgroeien. Haar team onderhandelt namens Albanië over de voorwaarden voor EU-lidmaatschap, een langdurig proces met afzonderlijke hoofdstukken en tussentijdse beoordelingen door de Europese Commissie.

Ook de OSCE-aanwezigheid in Albanië sloot zich aan bij een oproep voor rust en dialoog. Die oproep kwam van president Bajram Begaj, en gold alle betrokken partijen bij de protesten. De OSCE-aanwezigheid is de vertegenwoordiging in Albanië van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die in het land toeziet op democratie en de rechtsstaat. Begaj vervult als staatshoofd een ceremoniële functie boven de partijen, los van de regering van premier Edi Rama. De organisatie zei zich aan te sluiten bij de roep om vrede en alomvattende dialoog. Ze bood aan te helpen bij het faciliteren daarvan, als daarom gevraagd wordt. Zo’n bemiddelende rol past bij de taak van de OSCE-missie, die in Albanië onder meer de rechtsstaat en verkiezingen volgt.

De EU-delegatie in Tirana veroordeelde de escalatie van geweld tijdens de protesten. Ze noemde ook de vernieling van publiek en privaat eigendom, en stelde dat geweld geen plaats heeft in een democratie. De delegatie vertegenwoordigt de Europese Unie in Albanië en volgt het toetredingsproces. Ze erkende het recht op vreedzaam protest, maar riep betogers op tot terughoudendheid. Volgens de delegatie is constructieve dialoog tussen alle partijen de enige weg om de onderliggende zorgen van de betogers aan te pakken. De delegatie spreekt daarmee namens de EU-instellingen in Brussel, niet namens individuele lidstaten.

Leka’s oproep kwam dezelfde dagen als die van Dhuka, de OSCE-aanwezigheid en de EU-delegatie. De protesten in Tirana houden ondertussen aan. Leka was van de vier de enige die daarbij ook een politicus in Albanië zelf met naam noemde, Berisha.